Sürgün Türküsü

A tribute born from deep respect: A lament in Crimean Tatar, the actual heritage language of Ortaylı's parents. The song mourns the 1944 Sürgün (deportation) when Stalin exiled 191,044 Crimean Tatars from their homeland. It tells of the family's flight from Crimea to Bregenz and eventually to Turkey, the homeland they could never return to, and how Ortaylı carried his parents' language and pain into his life's work as a historian. The song is a voice for the endangered Crimean Tatar language itself.. The lyrics carry weight — "Taşkentke, Özbekistanğa, çöllerge" — because this isn't fiction, it's memory. Rendered in turkic folk, ballad to honor the subject in a language that transcends borders. Part of the On Dil, Bir Yürek collection, which approaches its subject with the gravity it deserves. Some stories demand to be told in every language. This is one of them.

[verse 1] Qırım, Qırım, ana topragım Seniñ bağçalaruñ güllernen tolğan edi Kefe limanında gemiler yüzer edi Ortay köyünde balalar oynar edi Bir gece keldi qaranlıq Stalin buyurdı: çıqıñız, çıqıñız May ayınıñ on sekizi Yüz toqsan biñ can vagonlarga tıqıldı Analar ağladı, balalar baqırdı Qırımnıñ toprağı qannen ıslandı Taşkentke, Özbekistanğa, çöllerge Bir halqnı kökleri ile söküp attılar [chorus] Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Ana yurttan uzaq, yürek yanay Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Tilimizni unutmañız, balalar Sürgün, sürgün, Qırım ağlay [verse 2] Bregenz, Avusturya, bir mülteci lagerı Biñ doquz yüz qırq yedide doğdı bir bala Anası Şefika, Mirza soyundan Babası Kemal, mühendis, terciman O bala büyüdi, on til ögrendi Dünyağa Qırımnıñ acısını añlattı Elli kitap yazdı, tarihni canlattı Osmanlıdan Qırımğa, hepsini saydı Qırımtatar tili tehlike altında UNESCO yazğan: ağır tehlike Ama İlber hocanıñ qanında o til yaşay Anasınıñ lallabiysi ile Her gece, her sabah, her nefes Qırım tili bir yürekten başqa yürekke geçe Bu türkü de o tilniñ bir parçası Sürgünniñ evlâtlarınıñ feryadı [chorus] Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Ana yurttan uzaq, yürek yanay Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Tilimizni unutmañız, balalar Sürgün, sürgün, Qırım ağlay [bridge] Ukrayna elçisi Nariman Cengiz Qırımtatar qardaşımız dedi Bu acı bizim acımız dedi Sürgünniñ torunları ağlaşır Bir tarihçi köçtü dünyadan Ama onıñ sesi köçmez Fatih camiinde topraqqa verdiler Halil İnalcıqnıñ yanına qoydılar İki büyük hocanıñ mezarı Yan yana, topırnıñ altında Ama bilgileri topıraqnıñ üstünde Kitaplarında, sözlerinde, bizde [chorus] Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Ana yurttan uzaq, yürek yanay Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Tilimizni unutmañız, balalar Sürgün, sürgün, Qırım ağlay [outro] Qızı dedi: bu adam yaşadı ömrüni Ama yaşamaqtan toyamadı Biz de toyamadıq seniñ sözleriñden Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Qırım ağlay, ama unutmay Sürgün, sürgün, Qırım ağlay Tilimizni unutmañız Tilimizni unutmañız